Slakken zijn vol verrassingen. Ze bewegen traag, laten een glibberig spoor achter en duiken op in iedere tuin, maar de meeste mensen weten nauwelijks iets over hoe bijzonder deze diertjes werkelijk zijn. Hieronder vind je de meest opvallende weetjes over slakken, van hun seksleven tot hun tanden.
Slakken zijn man én vrouw tegelijk
Een van de opvallendste weetjes over slakken is dat ze hermafrodiet zijn. Een slak heeft zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen. Ze zijn dus geen man en geen vrouw, maar allebei tegelijk. Bij de paring kunnen twee slakken elkaar wederzijds bevruchten, wat betekent dat beide dieren daarna eieren kunnen leggen. Dat is een groot voordeel als je soortgenoten moeilijk te vinden zijn.
Sommige slakken gebruiken bij de paring een zogenaamde liefdespijl: een scherp kalkstiftje dat ze in de huid van de partner schieten. Dit lijkt pijnlijk, maar de pijl bevat stoffen die de kans op succesvolle bevruchting verhogen. De gewone tuinslak (Helix aspersa) is een bekende soort die dit doet.
De tanden van een slak: meer dan je denkt
Slakken hebben geen kaken zoals mensen, maar ze hebben wel een rasptong, de radula. Op die radula zitten tientallen, soms honderden kleine tandjes waarmee ze voedsel van oppervlakken afschrapen. Een grote tuinslak kan meer dan 14.000 tandjes hebben op die ene tong. Ze gebruiken de radula om plantenbladeren, algen en zelfs kalksteen te bewerken.
Ze bewegen op één spier
De voet van een slak is één grote spier. Door golfsgewijze samentrekkingen van die spier schuift de slak vooruit. Het slijm dat ze daarbij afscheiden heeft twee functies: het vermindert de wrijving zodat de slak makkelijker glijdt, en het plakt de slak vast op gladde oppervlakken. Daardoor kan een slak gewoon ondersteboven over glas lopen zonder te vallen.
Het slijm van slakken is ook opvallend sterk. Wetenschappers onderzoeken slakkenslijm als inspiratie voor medische hechtmiddelen, omdat het zowel soepel als kleverig is, ook op natte oppervlakken.
Slakken slapen langdurig
Bij droogte of kou kunnen slakken zichzelf afsluiten en in een soort winterslaap gaan. Ze trekken zich in hun huis terug en maken de opening af met een dun vliesje van ingedroogd slijm, het epifragma. In die toestand kunnen ze maanden overleven zonder eten of drinken. Er zijn gevallen bekend waarbij huisjesslakken jarenlang in slaap waren en daarna toch nog wakker werden.
Naaktslakken hebben ook een schelp, maar vanbinnen
Naaktslakken lijken geen schelp te hebben, maar dat klopt niet helemaal. De meeste soorten hebben een klein, verborgen schelpje of kalkplaatje onder de huid aan de rugzijde. Het is een rudimentair overblijfsel van de schelp die hun voorouders nog wel volledig hadden. Ze zijn in de loop van de evolutie de schelp “kwijtgeraakt” omdat ze zo makkelijker door smalle spleten en onder de grond konden.
Ze ruiken met hun tentakels en zien er ook mee
Een slak heeft twee paar tentakels. De bovenste, langere tentakels dragen de ogen aan de uiteinden. De slak kan hiermee licht en donker onderscheiden, maar ziet geen scherpe beelden. De onderste, kortere tentakels gebruikt ze om te ruiken en te tasten. Als een tentakel iets gevaarlijks raakt, trekt de slak hem razendsnel naar binnen, als een sok die je binnenstebuiten keert.
Weetjes over slakken en hun levensduur
Gewone tuinslakken leven in het wild gemiddeld twee tot drie jaar, maar in gevangenschap kunnen ze vijf jaar of ouder worden. Grotere soorten, zoals de reuzenafrikaanse landslak (Achatina fulica), kunnen zelfs tien jaar oud worden. Die soort is ook een van de grootste landslakken ter wereld en kan een schelplengte bereiken van meer dan twintig centimeter.
Slakken horen bij de weekdieren, net als inktvis
Slakken klinken misschien niet als verwanten van inktvissen, maar ze zitten in dezelfde diergroep: de weekdieren (Mollusca). Dat is de op één na grootste groep ongewervelde dieren op aarde. Binnen de weekdieren vormen slakken de klasse van de buikpotigen (Gastropoda), de grootste klasse met meer dan 60.000 bekende soorten. Ze leven op het land, in zoet water en in zee.
Ze zijn een delicatesse en een plaag tegelijk
In Frankrijk zijn escargots (eetbare slakken, vooral Helix pomatia) een klassiek gerecht. In de landbouw zijn slakken juist berucht als plaagdier dat in één nacht zaailingen volledig kan kaalvreten. De Spaanse aardslak (Arion vulgaris), ook wel de Spaanse slak of moordenaarslak genoemd, is in Nederland en België een van de meest gevreesde tuinplagen. Ondanks de naam komt deze soort waarschijnlijk helemaal niet uit Spanje, maar is de exacte herkomst nog altijd onderwerp van discussie onder biologen.
Slakken zijn dus veel meer dan dat trage, slijmerige beestje in je tuin. Ze zijn hermafrodiet, hebben duizenden tanden, kunnen jarenlang slapen en behoren tot een van de succesvolste diergroepen op aarde. Kijk de volgende keer dat je er een tegenkomt eens wat beter, want achter dat glibberige buitenkantje gaat een opmerkelijk dier schuil.
