Vliegende mieren zijn gewone mieren die tijdelijk vleugels hebben gekregen om uit te zwermen. Het gaat niet om een aparte soort: het zijn de geslachtsdieren (koninginnen en mannetjes) die op een bepaald moment het nest verlaten om te paren. Na de paring verliezen ze hun vleugels en beginnen koninginnen een nieuw nest. De meeste mieren die je dagelijks ziet, hebben geen vleugels en zijn werksters.
Zwermende mieren komen massaal tegelijk de lucht in, soms in enorme aantallen. Dat voelt ongemakkelijk, maar ze bijten nauwelijks en zijn voor mensen niet gevaarlijk. Het verschijnsel duurt meestal maar een dag of enkele dagen. Toch wil je ze niet door je huis hebben. Hieronder lees je wanneer ze precies uitvliegen, hoe je ze herkent en wat je kunt doen.
Wanneer vliegen mieren?
Vliegende mieren zie je vooral in juli en augustus, maar sommige soorten kunnen al in mei uitvliegen. Ze kiezen hun moment zorgvuldig: de omstandigheden moeten gunstig zijn. Denk aan een warme, vochtige dag met weinig wind, vaak vlak na een regenbui. Dat is het sein voor tienduizenden mieren tegelijk om de lucht in te gaan. Omdat omliggende mierennesten op hetzelfde weersignaal reageren, kan de zwerm op één dag enorm groot worden.
In de stad vliegen mieren soms ook buiten het klassieke seizoen uit, doordat warmte van gebouwen de temperatuur binnenshuis kunstmatig hoog houdt. Een nest onder een dakpan of in een spouwmuur kan daardoor al in mei actief worden.
Hoe herken je vliegende mieren?
Vliegende mieren zijn te herkennen aan hun twee paar vleugels, waarvan het achterste paar korter is dan het voorste. Dat onderscheidt ze van termijten, waarbij beide vleugelparen even lang zijn. Mieren hebben ook een duidelijk “wespentaille”, een smal ingesnoerde taille tussen borst en achterlijf. Termijten hebben die niet. Dit verschil is belangrijk, want termijten veroorzaken in huis veel meer schade dan mieren.
Koninginnen zijn aanzienlijk groter dan de mannetjes. Na de paring bijt of wrijft de bevruchte koningin haar vleugels af. Als je losse vleugeltjes op de grond vindt, is de zwerm dus al voorbij.
Vliegende mieren binnenshuis: wat doe je eraan?
Komen ze massaal naar binnen, dan zoek je het best eerst de bron. Kijk langs vensterbanken, drempelranden en muren op een warme dag: mieren volgen vaste routes vanuit het nest naar buiten. Het nest zelf zit vaak in de grond, onder een tegel, in houtwerk of achter een muur. Vind je het nest, dan kun je gerichter ingrijpen.
Praktische stappen die je kunt nemen:
- Sluit ramen en deuren tijdens de zwermperiode, of hang een vliegengaas voor het raam.
- Dicht kieren in de buitengevel met kit of houtvuller zodat mieren geen toegang hebben.
- Gebruik een stofzuiger om mieren die al binnen zijn snel te verwijderen.
- Strooi een barrière van diatomeeënaarde of kaneel rond ingangen: dit ontmoedigt mieren zonder gif te gebruiken.
- Mirenlokdozen met aasvoer werken goed als het nest moeilijk bereikbaar is. De werksters nemen het gif mee naar de koningin, waarna het nest afsterft.
Chemische sprays doden de mieren die je ziet, maar lossen het probleem zelden op als de koningin onbereikt blijft. Lokdozen zijn voor een hardnekkig binnennest vaak effectiever.
Is een vliegende mier gevaarlijk?
Nee, vliegende mieren zijn niet gevaarlijk. Ze kunnen bij aanraking licht bijten of mierenzuur spuiten, maar dat geeft in de meeste gevallen alleen een korte branderigheid. Mensen met een allergie voor insectengif kunnen bij veel contact wel last krijgen, maar een ernstige reactie op mierenzuur is zeldzaam.
Voor vogels zijn zwermende mieren juist een feest: gierzwaluwen, mussen en spreeuwen eten ze bij groten getale op. Dat is ook een van de redenen waarom een zwerm in de open lucht vaak snel verdwijnt.
Mieren voorkomen in huis
De beste bescherming is het weghalen van aantrekkelijke omstandigheden. Mieren komen op suiker en vet, dus hou de keuken schoon, bewaar brood en koek in afgesloten bakken en gooi overrijp fruit niet op het aanrecht. Dicht ook alle kleine openingen rond leidingen en kozijnen. Een nest dat al aanwezig is, verwijder je het meest blijvend door de koningin te raken via lokdozen of, als het nest goed bereikbaar is, met kokend water of een mierenmiddel rechtstreeks op het nest.
De zwermperiode duurt maar kort. Als je de boel buiten laat uitrazen en binnenshuis de toegang blokkeert, zijn vliegende mieren doorgaans binnen een paar dagen verleden tijd.
