Stinkende gouwe is een van de meest hardnekkige onkruiden die je in de tuin kunt tegenkomen. De plant verspreidt zich snel, zaait zichzelf gemakkelijk uit en komt jaar na jaar terug als je er niet goed op let. Toch is er ook een groep tuiniers die de stinkende gouwe met rust laat, omdat de plant ook ecologische waarde heeft. Of je er nu van af wilt of niet: het helpt om te weten waarmee je te maken hebt.
Wat is stinkende gouwe?
Stinkende gouwe (Chelidonium majus) is een overblijvende, tweejaarige plant uit de papaverfamilie. De naam komt van de onaangename geur die de plant afgeeft als je de stengel breekt of knijpt. Op dat moment komt er ook een opvallend oranjegeel melksap vrij. Dat sap zit in alle delen van de plant en is licht giftig voor mensen en dieren.
De plant wordt tussen de 30 en 90 centimeter hoog en heeft grijsgroene, geveerde bladeren met golvende randen. De bloemen zijn klein en helder geel, met vier blaadjes. Stinkende gouwe bloeit lang: van april tot in september. In die periode produceert één plant honderden zaden, die door mieren worden verspreid. Dat verklaart waarom de plant zo snel opduikt op plekken waar je hem niet verwacht.
Hoe herken je stinkende gouwe onkruid in je tuin?
Stinkende gouwe groeit het liefst op beschaduwde, vochtige plekken. Je vindt hem vaak langs schuttingen, onder struiken, langs muren en op composthopen. De combinatie van grijsgroene geveerde bladeren en felgele kleine bloemen is vrij kenmerkend. Twijfel je? Breek een steeltje door: het oranje melksap is het zekerste herkenningsteken. Dat sap laat ook vlekken achter op je huid en kleding, dus werk bij voorkeur met handschoenen.
Waarom stinkende gouwe als onkruid zo lastig is
De plant zaait zichzelf massaal uit. Eén plant produceert tijdens het lange bloeiseizoen gemakkelijk meerdere honderden zaden. Die zaden hebben een vettig aanhangsel waar mieren dol op zijn. De mieren slepen de zaden mee en verspreiden ze zo door de hele tuin, ook naar plekken waar je liever geen stinkende gouwe hebt. Zodra de omstandigheden gunstig zijn, kiemen de zaden snel.
Bovendien heeft de plant een stevige penwortel die diep in de grond gaat. Als je de plant niet volledig met wortel en al verwijdert, groeit hij gewoon opnieuw uit. Dat maakt stinkende gouwe tot een typisch “iedere keer weer terug”-onkruid voor veel tuiniers.
Stinkende gouwe verwijderen: zo doe je het effectief
De meest betrouwbare manier is de plant handmatig verwijderen, inclusief de wortel. Doe dit het liefst in het voorjaar, als de plant nog jong is en de wortel nog niet te diep zit. Gebruik een schoffel of worteltrekker en trek de hele plant eruit. Let op het sap: draag handschoenen en eventueel een lange mouw.
- Verwijder de plant vóór de bloei, zodat er geen zaden rijpen.
- Gooi de plant niet op de composthoop als hij al in bloei staat: zaden kunnen ook na het plukken nog rijpen.
- Herhaal de controle elke twee tot drie weken in het groeiseizoen, omdat nieuwe kiemplanten snel opkomen.
- Mulch de bodem na het wieden met een laag van vijf tot tien centimeter houtsnippers of boomschors. Dat remt de kieming van nieuwe zaden sterk.
Chemische bestrijding is mogelijk, maar niet nodig voor een kleine aantasting. Bovendien past een chemische aanpak slecht in een tuin waar ook nuttige insecten welkom zijn. Stinkende gouwe trekt namelijk ook bijen aan, wat hem niet alleen een onkruid maakt.
Is stinkende gouwe giftig?
Ja, de hele plant is giftig, vooral het oranje melksap. Bij contact met de huid kan het sap bij gevoelige mensen irritatie veroorzaken. Inslikken van de plant of het sap kan leiden tot klachten zoals misselijkheid en buikpijn. Voor kinderen en huisdieren is dat een extra reden om de plant tijdig te verwijderen. Was je handen altijd goed na het wieden.
Wanneer laat je stinkende gouwe staan?
Niet iedereen hoeft stinkende gouwe te verwijderen. In een wilde hoek van de tuin heeft de plant zeker zijn plek: hij trekt bijen en zweefvliegen aan en biedt voedsel aan rupsen van bepaalde vlinders. De IVN wijst er ook op dat de grens tussen onkruid en gewenste plant grotendeels een kwestie van perspectief is. Op een plek waar je er geen last van hebt, kun je de plant gerust laten staan. Wil je hem beheersen zonder hem te verwijderen, knip dan de bloemstengels af vóór de zaden rijpen. Zo voorkom je verdere verspreiding.
Stinkende gouwe is als onkruid het makkelijkst te bestrijden als je vroeg ingrijpt en consequent blijft wieden vóór de bloei. Eén seizoen van aanpakken is zelden genoeg: plan elk jaar in het voorjaar een ronde door de tuin, zoek de kenmerkende grijsgroene zaailingen op en verwijder ze met wortel en al. Dat scheelt een stuk werk later in het jaar.
